Üye Girişi

Sağlık profesyonellerine özel hazırlanmış içeriklere erişebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Henüz üye değilseniz lütfen üye ol seçeneğine tıklayın.

Giriş Yap Üye Ol
Şifremi Unuttum
Medikaynak Search
Üye Ol Üye Giriş
Medikaynak Menü
Üye Olun / Giriş Yapın Medikaynak Icon
Artboard
Medikaynak Rxmediapharma

Kan Şekeri Düştüğünde Ne Yapılmalıdır?

Diyabet tedavisinde sıkı bir glisemik kontrol ile HbA1c değerlerinin normal aralığa düşürülerek diyabete bağlı komplikasyon risklerinde azalma sağlanabilir. Ancak agresif bir tedaviyle böyle önemli bir fayda elde edilirken, bir taraftan da hipoglisemi ve kilo alımı riski artmaktadır.1 Özellikle insülin kullanan hastalarda, yılda birkaç kez ciddi hipoglisemi krizi yaşanması yaygındır. Bu nedenle insülin ile tedavi edilen her hastaya ve ailesine hipogliseminin belirtileri, korunma yolları ve tedavinin nasıl yapılması gerektiği konusunda mutlaka eğitim verilmelidir.2,3

Hipoglisemiler, 1. – 2. – 3. düzey ya da yüksek hipoglisemi riski, klinik açıdan önemli hipoglisemi ve ciddi hipoglisemi olmak üzere üçe ayrılmaktadır:2,3

KH: Karbonhidrat, KG: Kan glukoz düzeyi.

Akut hipoglisemi durumunda, otonom sinir sistemi ve adrenal medulla aktivasyonuna bağlı olarak gelişen adrenerjik (titreme, soğuk terleme, anksiyete, bulantı, çarpıntı, acıkma, uyuşma) ve serebral kortekse glukoz erişiminin azalmasına bağlı olarak gelişen nöroglikopenik (baş dönmesi, baş ağrısı, konsantre olamama, konuşmada güçlük, halsizlik, konfüzyon) belirti ve bulgular görülebilir.2

Hafif hipoglisemide sadece adrenerjik semptomlar görülürken, orta dereceli hipoglisemide nöroglikopenik semptomlar da eklenir.2

Hafif ve orta dereceli hipoglisemide hasta kendi kendini tedavi edebilirken; 3. düzey ya da ciddi hipoglisemide hastanın dışarıdan yardım alması ve parenteral tedavi uygulanması gerekir.2,3

Hipoglisemi tedavisinde temel prensip hastaya glukoz ya da karbonhidrat içeren besinlerin verilmesidir. Glisemik yanıtın daha çabuk alınabilmesi için karbonhidrat içeren besinler yerine glukoz içeren besinler verilmelidir. Ağızdan karbonhidrat alamayan hastalarda glucagon kullanımı endikedir.2

Bilinci açık ve yutabilen hastalara 15-20 g glukoz (tercihen 3-4 glukoz tablet/jel, 4-5 kesme şeker veya 150-200 ml meyve suyu ya da limonata) oral yolla verilir. Buna alternatif olarak aynı miktarda glukoz içeren meyve suyu (lif içermeyen), sofra şekeri (toz şeker, kesme şeker), limonata gibi bir KH kaynağı da kullanılabilir. Hipoglisemi tedavisine verilen yanıtın 10-20 dakika içinde görülmesi gerekir.

Hipoglisemik ataktan 1 saat sonra kan glukoz düzeyi tekrar ölçülmeli ve gerekirse ilave bir tedavi yapılmalıdır.

Çiğneme-yutma fonksiyonları bozulmuş, şuuru kapalı hastalara parenteral tedavi uygulanmalıdır.

Özellikle tip 1 diyabetli hastalardaki ağır hipoglisemi krizlerinde, hasta yakınları tarafından IV, IM ya da SC yolla 1 mg glukagon verilmesi hastanın yaşamını kurtarabilir. Bu nedenle hipoglisemi riski yüksek hastaların yakınlarına glukagon enjeksiyonunun nasıl yapılacağı öğretilmelidir.

Hastane koşullarında hastaya IV yolla 75-100 ml % 20’lik (veya 150-200 ml %10’luk) dekstroz uygulanır.

Glukagon ile düzelmeyen, ciddi hipoglisemi geçirmekte olan bilinci kapalı hastalara mümkünse i.v. yoldan 10-25 g glukoz (%50 dekstroz 20-50 ml, 1-3 dakika içinde veya %20 dekstroz 50-150 ml, 5-10 dakikada) verilmelidir.

Hipoglisemiden korunmanın temel prensibi hastanın eğitimidir. Bu nedenle her atak sonrası hastaya eğitim tekrarı yapılması faydalıdır.2,3

Tekrarlayan hipoglisemileri önlemek için, hipoglisemi düzeltildikten sonra ana ve ara öğünler planlanan zamanlarda verilmelidir. Eğer bir sonraki öğüne yarım saatten uzun bir süre varsa, 15 g karbonhidrat ve protein içeren bir ara öğün verilmelidir.

Ciddi, tekrarlayıcı hipoglisemisi olan ya da hipoglisemiyi fark edememe sorunu yaşayan hastalarda riski azaltmak ve hipoglisemi belirtilerinin yeniden fark edilebilmesini sağlayabilmek için kendi kendine kan şekeri ölçüm sıklığı artırılmalı ve periyodik olarak geceleri de ölçülmelidir. Glisemik hedefler üç ayı aşmayacak şekilde ve daha esnek belirlenmelidir.

Bu hastalarda sensör destekli ve düşük glukozda insülin infüzyonunu durdurma özelliği olan insulin pompa tedavisi de düşünülebilir.

Medikaynak Referanslar

  1. IDF Clinical Practice Recommendations for managing Type 2 Diabetes in Primary Care - 2017
  2. American Diabetes Association; Glycemic Targets: Standards of Medical Care in Diabetes 2021; Diabetes Care 2021 Jan; 44(Supplement 1):S73-84
  3. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, DİABETES MELLİTUS VE KOMPLİKASYONLARININ TANI, TEDAVİ VE İZLEM KILAVUZU, 2020, 14. Basım.