Medikaynak Search
Üye Ol Üye Giriş
Medikaynak Menü

XBB.1.5 olarak bilinen yeni bir koronavirüs alt varyant tipi son birkaç hafta içinde Amerika Birleşik Devletleri'nde hızla yayılmakta.

İlk olarak New York Eyaletinde sonbaharda saptanan yeni alt varyant bağışıklık sisteminden kaçmasına ve hücreleri istila etme yeteneğini geliştirmesine yardımcı olan güçlü bir mutasyon dizisine sahip.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) Covid-19 teknik lideri Maria Van Kerkhove 4 Ocak’ta düzenlediği basın toplantısında, "Şimdiye kadar saptanan en bulaşıcı varyant bu dedi. Şu anda dünyanın büyük bir bölümünde nadir görülen XBB.1.5 için Belçika KU Leuven'de evrim biyoloğu olan Tom Wenseleers, bunun hızla ve küresel olarak yayılmasını bekliyor ve "Büyük olasılıkla başka bir enfeksiyon dalgası yaşayacağız diyor.

DSÖ danışmanları XBB.1.5'in risklerini de değerlendiriyor. Massachusetts Genel Hastanesi bulaşıcı hastalıklar uzmanı Jacob Lemieux olgu artışının bir yıl önce yaşanan ilk Omicron dalgasına benzemeyeceğini söyledi. Yine de, insanların iç mekanlarda toplanması ve aşı olmaması nedeniyle XBB.1.5'in halihazırda zorlu bir Covid kışını daha da kötüleştirebileceği konusunda uyardı.

Dr. Lemieux ve diğer uzmanların emin olduğu bir şey de XBB.1.5'in koronavirüs evrimindeki son aşama olmadığı. Dizileme çabalarının dünya çapında azalması yeni nesil XBB.1.5'in de fark edilmesini geciktirebilir. Dr. Van Kerkhove, "Dizileme küresel düzeyde giderek daha az erişilebilir hale geldikçe, Omicron'un her bir alt varyantını izlemek zorlaşıyor dedi.

Bilim insanları, çevrimiçi veri tabanlarındaki yeni koronavirüs dizilerini inceleyerek XBB.1.5 evrim sürecini yapılandırdı. Bu süreçte ilk büyük adım geçen yıl Omicron'un önceki iki alt versiyonunun aynı kişiyi enfekte etmesiyle atıldı. Virüsler çoğalırken genetik materyalleri birbirine karıştı. Her iki virüs tipinden de genetik materyal içeren yeni bir hibrit form ortaya çıktı. Virüs gözlemcileri buna XBB adını verdi. Rekombinasyon adı verilen bu durum koronavirüsler arasında oldukça sık görülmektedir. Pandemi boyunca bilim insanları, Covid-19'un nedeni olan SARS-CoV-2'nin bir dizi rekombinant formunu saptadılar.

Son deneyler, XBB'nin bağışıklığı yenmek için çok ağır bir bedel ödediğini gösteriyor. Mutasyonlar, yüzeyini kaplayan spike adı verilen proteinin şeklini değiştirerek antikorlardan kaçmasına izin veriyor. Ancak bu mutasyonlardan bazıları, XBB spike proteinlerinin hücrelere sıkıca tutunmasını da zorlaştırıyor. Bu durum XBB'nin virüsün diğer tiplerine kıyasla kazandığı avantajını azaltmış olabilir.

XBB.1.5'in ilk örnekleri Ekim ayında New York'ta izole edildi. Yeni alt varyant F486P olarak bilinen çok önemli bir mutasyon kazandı. Araştırmacılar, F486P mutasyonunun XBB.1.5'in hücrelere tekrar sıkıca tutunmasına izin verdiğini buldu. Ancak yeni alt varyant, XBB'nin önceki formlarının yanı sıra antikorlardan da kaçınabilir.

Connecticut'ta, Yale Üniversitesi'nden Nathan Grubaugh ve meslektaşları, Aralık ortasına kadar diğer Omicron alt varyantlarının azaldığını keşfetti. Yalnızca XBB.1.5 olguların arttığı gözlemlendi. Dr. Grubaugh, baskın form olan BQ.1'den yaklaşık yüzde 20 daha fazla bulaşıcı olduğunu tahmin ediyor.

XBB.1.5 şimdiden diğer ülkelere yayıldı ve Almanya, Danimarka ve Avrupa'nın başka yerlerinde hızla artıyor.

2022'nin sonlarında büyük bir olgu artışı yaşayan Çin'deki gidişatın tahmin edilmesi daha da zor.

XBB.1.5'in Amerika Birleşik Devletleri'ndeki avantajının çoğu mevcut bağışıklıktan kaçma yeteneğinden gelir. Daha az bağışıklığın olduğu Çin'de bu üstünlüğe sahip olmayabilir. Dr. Peacock, diğer varyantların Çin'e yayılmasının ardından XBB.1.5'in yükseliş sırasının gelebileceğini düşünüyor.

Bilim insanları, XBB.1.5'in yeni bir üst versiyonunu bulmak umuduyla GISAID adlı uluslararası bir veri tabanına yüklenen yeni dizileri sürekli tarıyorlar. Ancak hükümetler dizileme çabasından vazgeçtiğinden işleri zorlaşıyor. Peacock, "Dizileme çabası dünya çapında çok azaldı dedi.

Dr. Lemieux, virüsün hala enfeksiyon ve ölüme neden olduğu göz önüne alındığında, dizilemeden vazgeçilmesinin bir hata olduğunu ve bunun halk sağlığının bir parçası olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtti.

Medikaynak Referanslar

Carl Zimmer. Health Experts Warily Eye XBB.1.5, the Latest Omicron Subvariant. NYTimes. 7 January 2023

https://www.nytimes.com/2023/01/07/science/covid-omicron-variants-xbb.html?auth=login-google1tap&login=google1tap

 

 

+ Tüm Referansları Göster
  1. Benzer İçerikler