Medikaynak Search
Üye Ol Üye Giriş
Medikaynak Menü
Üye Olun / Giriş Yapın Medikaynak Icon
Artboard
Medikaynak Rxmediapharma

Bir ağacın halkaları gibi, dişler de çocukluk deneyimleri hakkında ipuçlarını ortaya koyabilecek büyüme çizgileri taşırlar. Bu konuyu araştırmak amacıyla Bristol Üniversitesi’nde yapılan çalışmada 5-7 yaşlarında dişleri dökülen 70 çocuktan alınan 70 süt dişi analiz edilmiştir. Çalışmanın baş yazarı Erin C. Dunn, MGH’nin Psikiyatrik ve Nörogelişimsel Genetik Biriminde sosyal ve psikiyatrik epidemiyolog araştırmacıdır. Çocukluk sıkıntılarının zihinsel sağlık üzerindeki etkilerini araştırmakta ve tüm zihinsel bozuklukların üçte birinden bu dönemdeki sıkıntıların sorumlu olduklarını öne sürmektedir. Dunn daha çok bu istenmeyen etkilerin zamanlaması ve çocukluk çağındaki en hassas dönemleri belirlemeye odaklanmıştır. Ancak bunu ölçerek saptamak zordur ve bu konuda kişiye ve ailesine sorular sormak da pek etkili olmayacaktır zira insanlar genellikle kötü hatıralarıyla yüzleşmek istemediklerinden dolayı sıkıntıları konusunda açık bir şekilde konuşmaktan kaçınacaklardır.

Ancak Dunn, antropologların eski çağlardaki kişilerin yaşamlarına dair ipuçları bulmak ve bilgi edinmek için antik insan dişlerini incelediklerini biliyor ve bu konuya ilgi duymaktaydı. Çünkü "dişler farklı yaşam deneyimlerinin kaydını tutuyordu . Yetersiz beslenme veya hastalık gibi fiziksel stres maruziyetleri diş minesinin oluşumunu etkileyebiliyor ve tıpkı bir ağacın yaşını tespite imkan kılan halkaları gibi, dişlerde de büyüme çizgileri oluşuyordu. Ağaç halkalarının kalınlığının gelişme döneminde iklim koşullarından etkilenmesi gibi, dişteki büyüme çizgileri de çevresel faktörlerden ve çocuğun rahim içi ve bebeklik döneminde maruz kaldıklarından etkileniyordu. Varsayıma göre, çizgiler ne kadar kalınsa maruz kalınan stresli yaşam koşulları da bir o kadar çetindi.

Dunn tarafından öne sürülen hipoteze göre, yenidoğan çizgisi (NNL, neonatal line) hamilelik döneminde ve doğumu takiben ilk dönemde bebeğin annesinin ağır psikolojik stres yaşayıp yaşamadığının göstergesi olarak hizmet edebilecektir. Bu hipotezin test edilmesi için, NNL genişliği mikroskop kullanılarak ölçülmüştür. Annelere, çocuk gelişimini etkilediği bilinen dört faktör hakkında sorular sorularak, hamilelik sırasında ve kısa süre sonra yaşadıkları deneyimler sorgulanmıştır:

  • doğum öncesi yaşanan gerilimli olaylar,
  • annenin geçmişteki psikolojik sorunları,
  • yaşadıkları çevrenin kalitesi (örneğin fakirlik seviyesi veya güvenlik/emniyet durumu)
  • sosyal destek seviyesi.

Araştırma sonucunda, bir takım kalıplar belirlenmiştir. Anneleri hayatı boyunca ağır depresyon veya diğer psikiyatrik sorunlar yaşamış çocuklar ile gebeliğin 32 haftasında depresyon veya anksiyete yaşayan annelerin çocukları diğer çocuklara kıyasla daha kalın NNL’lere sahip çıkmıştır. Hamilelikten hemen sonra önemli sosyal destek alan annelerin çocuklarının NNL’leri daha ince olarak gözlemlenmiştir. Hamilelik sırasında demir takviyesi, gestasyonal yaş ve annenin obezite durumu gibi NNL genişliğini etkilediği bilinen diğer faktörler kontrol altına alınıp ayarlandıktan sonra da bu eğilimler değişmemiştir.

NNL’nin oluşmasının nedeni konusunda hiç kimse emin olmamakla birlikte anksiyete veya depresyon yaşayan bir anne daha fazla "stres hormonu kortizol üretiyor ve buna bağlı olarak diş minesinin oluşumu engellenebilmektedir. Sistemik enflamasyon da bir diğer faktör olabilir. Dunn’a göre, bu çalışma daha büyük ölçekte tekrarlanabilirse, yaşamın erken döneminde sıkıntılara maruz kalan çocukların diş çizgileri sayesinde erken dönemde saptanabilmesi yönünde yol katedilebilir. Süt dişlerindeki büyüme çizgilerinin kalınlığı depresyon ve zihinsel bozukluk riskini taşıyan çocukları belirlemekte yardımcı olabilir. Böylece bu çocukları takibe alarak, zihinsel bozuklukları daha başlamadan önlenebilir ve psikolojik sorun riski taşıyan çocuklar küçük yaşta belirlenip, takip edilerek gerektiği takdirde önleyici tedaviler erken yaşta uygulanabilmektedir.

Medikaynak Referanslar

Baby teeth may one day help identify kids at risk for mental disorders later in life. Science Direct November 10, 2021 https://www.sciencedaily.com/releases/2021/11/211110104603.htm 

+ Tüm Referansları Göster
  1. Benzer İçerikler