Medikaynak Search
Üye Ol Üye Giriş
Medikaynak Menü
Üye Olun / Giriş Yapın Medikaynak Icon
Artboard
Medikaynak Rxmediapharma

Veganlık genellikle sağlıklı beslenme ile ilişkilendirilmekle birlikte, fabrikalarda üretilen yapay pastırma, sosis ve hamburgerler bitkisel beslenmenin bu imajını yerle bir edebilir. Yorkshire’da doğan Donald Watson gençliğinin çoğunu amcasının tarlasında geçirmişti. Yemek için besledikleri "dost canlıların mezbahaya gitmesi onu dehşete düşürüyordu. 1924’te 14 yaşında, iken bir vejetaryan olmuş, yirmi yıl sonra, karısı ve dört arkadaşı ile birlikte, vejeteryan kelimesinin ilk ve son kısımlarından vegan kelimesini uydurarak İngiltere Vegan Derneği’ni kurmuştur.

Watson’un diyetini yemişler, taze ve kurutulmuş meyveler, sebzeler oluşturuyordu, savaş zamanı kumanyası mercimekten oluşuyordu. Günümüzdeki durumu Watson görebilseydi, vegan dostu atıştırmalıkların bolluğu karşısında şaşırabilirdi. Artık süpermarketlerin rafları vegan balık ve et alternatifleriyle dolu. İçeriklerine baktığınızda sağlıklı gıdadan çok "soya proteini konsantresi ve tuzla dolu atıştırmalık aburcubur olduklarını göreceksiniz.

Bu suni yiyecekler yeme alışkanlıklarında büyük değişiklikler gerektirmeden vegan beslenmeye geçişi kolaylaştırırken, bu alternatifler sağlığımız için yerini aldıkları et versiyonlarından daha kötü olabilir. Günümüz veganlarını bitkisel beslenmeye yönlendiren motivasyonları hayvan zulmü hakkındaki endişelerin çok ötesine geçmiş durumda. Bazıları hayvancılık endüstrisi tarafından üretilen sera gazlarının ağır bilançosu gibi çevresel unsurları kafaya takmış. Ancak bu durum, bitkisel beslenmenin çevreye zarar vermediği anlamına gelmiyor. Bilakis, aynı ağırlıktaki bifteği üretmeye kıyasla kuruyemiş yetiştirmek için daha fazla su harcanabilir.

Sağlık bir diğer motivasyonları olabilir. Özellikle işlenmiş kırmızı et tüketiminin çeşitli kanser risklerini artırdığı bilindiğinden, bu makul bir sebep olabilir. Veganlar omega-3 yağ asitleri, demir ve B12 vitamini gibi daha çok hayvansal ürünlerden elde edilen besinleri temin ettiklerinden emin oldukları sürece bitkisel beslenme kilo vermeye, kolesterolü düşürmeye, kanser riskini azaltmaya ve yaşam süresinin birkaç yıl uzamasına yardımcı olabilir.

Ancak artık vegan tavuk nugetler, vegan burgerler, vegan sosisler mevcut ve tüm bu işlenmiş gıdalar vegan insanların menüsüne de eklendi. Sağlığınız konusunda endişeleriniz varsa, bu ürünleri satın alırken içinde ne var, ne yok iyice incelemelisiniz.

Tüm işlenmiş gıdalar kötü değildir. Teknik olarak, bir paket doğranmış sebze de işlenmiştir, çünkü sebzeler yıkanmış, doğranmış ve paketlenmiştir. Sağlıksız olan, lezzet için içine şeker, yağ ve tuz gibi birçok sağlıksız bileşenin bol miktarda eklendiği ultra işlenmiş gıdalardır. Soya içeriyor olmaları, et alternatiflerinin önde gelen özelliğidir. Yüksek besinsel kaliteye sahip olan, esansiyel amino asitleri ihtiva eden ve hayvansal proteine eşdeğer besinsel değeriyle "tam protein olarak değerlendirilen soya aynı zamanda tartışmalı bir maddedir.

Soya, soya fasulyesinden işlenerek elde edilen, soya proteini veya konsantresine dönüştürülen bir gıdadır. Bazı araştırmalara göre, soya proteininin içeriğindeki östrojene benzer etkiler gösteren izoflavonlar prostat kanseri gibi hastalıklara karşı koruma, obezite ile mücadele ve kemik erimesini önleme becerisiyle sağlığa yardımcı olabilmekle birlikte, bu östrojen benzeri etki meme kanseri riskini artırabilir.

Sağlık iddialarından biri soya proteinin, kalbe zararlı, düşük yoğunluklu kötü kolesterol miktarını azaltarak kalp sağlığını korumasıdır. Hatta bu iddiadan yola çıkılarak 1999 yılında FDA, gıda üreticilerine porsiyon başına 6,25 gram üzerinde soya proteini koyma izni vermişti. Ancak 2017 yılında bu sağlık iddiasının temelinin olmadığı ortaya çıktı ve bu iznin geri çekilmesi için öneri sunulmuştur.

Araştırmaya göre, işlenmemiş yemişler, tohumlar, meyveler, sebzeler ve bakliyat ihtiva eden bitkisel besinler kalp hastalığı riskini önemli ölçüde düşürüyor ancak günümüzde birçok ultra işlenmiş yiyecekte soya proteininin ana bileşen olması sağlığımız üzerinde olumsuz ve kötü etkiler yaratıyor, kalp-damar hastalıklarından ölüm oranlarını arttırıyor.

Fransa’da, Paris-North Üniversitesinden Josephine Gehring ve meslektaşlarının et yiyenler, peskateryanlar, vejateryenler ve veganlar dahil, 21.000’den fazla insanın beslenmesini inceledikleri çalışmasına göre, öğünlerinde çeşitli ultraişlenmiş yiyecekler yiyen veganlar obez olmaya daha yatkındır. Bulgularına göre, öğünlerinin besinsel kalitesi et yiyenlere kıyasla veganlar için genelde daha yüksek olmakla birlikte, hayvansal yiyeceklerden kaçınan kişiler, ultra işlenmiş yiyecek tüketimlerini artırıyordu. Dolayısıyla çeşitli ultra işlenmiş gıdalarla beslenen veganlar, aşırı kilolu veya obez olmaya daha yatkın oluyordu.

Sonuç olarak, sağduyu ve denge beslenmenin temelidir. Haftada bir veya iki kez et alternatifleri yiyorsanız, bu zararlı olmayabilir, fakat her gün yapay sosis yerseniz, çok sağlıklı olmayacaktır. Vegan beslenmeye geçmek ağır et ve süt ürünü tüketiminin olumsuz sonuçlarından korusa da, eğer diyetiniz ultra işlenmiş alternatiflerle doluysa, bu beslenme şekli faydadan çok zarar getirecektir.

Medikaynak Referanslar

Are vegan meat alternatives putting our health on the line? | New Scientist (2021). 

+ Tüm Referansları Göster
  1. Benzer İçerikler