21. TOD Mart Sempozyumu: Vabysmo▼'nun Retina Hastalıklarının Tedavisindeki Rolü
Gerçekleştirdiğimiz bu bilimsel toplantıda, retina hastalıklarının tedavisinde güncel yaklaşımlar ele alınmış ve özellikle Ang-2 / VEGF dual inhibisyonunun klinik sonuçlara etkisi değerlendirilmiştir.
Toplantı boyunca retina hastalıklarının yönetimine ilişkin üç temel soruya yanıt aranmıştır:
1. Neden Sadece Anti-VEGF Yetmiyor?
Retina hastalıklarının tedavisinde anti-VEGF ajanları uzun yıllardır standart tedavi yaklaşımını oluşturmaktadır. Bununla birlikte; inflamasyon, vasküler destabilizasyon, fibrozis ve doku atrofisi gibi patofizyolojik süreçlerin yalnızca VEGF inhibisyonu ile tamamen kontrol altına alınamadığı bilinmektedir.
Retina vasküler stabilitesinin korunmasında Angiopoietin-Tie yolu önemli rol oynamaktadır.
- Ang-1, sağlıklı dokuda damar stabilitesini destekler.
- Ang-2, patolojik dokuda VEGF ile birlikte damar stabilizasyonunun bozulmasına ve dolayısıyla endotel sıkı bağlantıların zayıflaması, lökosit transmigrasyonu, vasküler sızıntı süreçlerine yol açar.
Bu nedenle VEGF ve Ang-2 yollarının birlikte hedeflenmesi retina hastalıklarının patofizyolojisine yönelik dual inhibisyon yaklaşımını ortaya çıkarmaktadır.
Faricimab, VEGF-A ve Ang-2’yi eş zamanlı inhibe eden bispesifik bir antikor olarak bu iki yolu hedeflemek üzere geliştirilmiştir.
Dual Ang-2/VEGF-A inhibisyonunun hem nYBMD hem de DMÖ hastalıklarındaki yerini destekleyen birçok preklinik kanıt bulunmaktadır.
‘JR5558 farelerinde vasküler sızıntı, anti-VEGF-A/Ang-2 antikoru ile tedavi edilenlerde anlamlı ölçüde azalmıştır.’
‘Ang-2/Tie2 sinyallemesiyle ICAM-1 ve VCAM-1 ekspresyonunu ve lökosit adezyonunu ve inflamatuvar dokulara göçünü indükler. Bu sayede inflamasyonda önemli bir rol oynar.’
‘Ang-2/VEGF-A dual inhibisyonu inflamasyonu ve fibrozisi azaltır.’
Sağlıklı koriokapillaris olmadan fotoreseptörlerin korunması ve retinal pigment epitelinin fonksiyonunu yürütmesi mümkün değildir.
Anti-VEGF monoterapilerinde MNV inaktif hale gelse dahi atrofik ve fibrotik doku gelişimi devam edebilmektedir.
Fakat tedaviye Ang-2 blokajı da eklendiğinde sadece koroidal neovaskülarizasyon ve vasküler sızıntı azalmamakta, aynı zamanda koriokapillaris rejenerasyonu ve hipoksinin giderilmesi de sağlanmaktadır.
Ang-2 / VEGF-A dual inhibisyonunun preklinik olarak kanıtlanan avantajları faricimabın güçlü klinik çalışma sonuçlarıyla doğrulanmaktadır.
Bu doğrultuda Yosemite&Rhine ve Tenaya&Lucerne çalışmaları ve uzun dönem uzatma çalışmalarında gösterildiği gibi güçlü anatomik sonuçlar, uzatılmış tedavi aralıkları ve uzun dönem görme kazanımlarının korunması mümkün olabilmektedir.
2. Gerçek Yaşam Verileri Dual Etkinin Gücünü Doğruluyor mu?
Faricimab dünya genelinde 11 milyon doza ulaşmış, 1 milyondan fazla hastada kullanılmıştır. Faricimabın kullanıma girişinden bu yana yürütülen çok sayıda gerçek yaşam çalışması, etkililik & güvenlilik & uzun tedavi aralıkları açısından Faz 3 klinik çalışmalarla uyumlu sonuçlar ortaya koyduğunu göstermektedir.
Faricimab gerçek yaşam verilerinin Faz 3 klinik çalışma sonuçlarıyla olan uyumundaki en kritik faktörlerden biri, çalışma tasarımının klinik pratikle örtüşmesidir. Aşağıda sunulan Moorfields Göz Hastanesi gerçek yaşam çalışması; rutin pratikte hastalık aktivitesi saptanan hastaların, TENAYA & LUCERNE Faz 3 çalışmalarındaki kriterlere benzer şekilde değerlendirildiğini ve hastalık aktivitesi & enjeksiyon ihtiyacı açısından paralel sonuçlar sergilediğini ortaya koymaktadır.
Klinik pratikte Vabysmo deneyimi arttıkça, tedavi tercihlerinde faricimaba duyulan güven de artmaktadır. PAT Survey sonuçlarının bir yıldaki değişimi bunu çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır…
Tedavi Yükünün Azaltılması ve Klinik Kapasitenin İyileştirilmesi
Türkiye’de retina hastalıklarının yönetimi, artan hasta sayısıyla birlikte retina klinikleri üzerinde ciddi bir hizmet yükü oluşturmaktadır. Bu durum, daha uzun tedavi aralıklarına olanak tanıyan yeni nesil tedavilere duyulan ihtiyacı her geçen gün artırmaktadır.
Faricimabın Türkiye’de klinik kullanıma girmesiyle, 6 merkezin retina uzmanları ve bir sağlık ekonomistinin değerli katkılarıyla kapsamlı bir "Sağlık Hizmetleri Etki Modeli Analizi" yürütülmüştür.
Model kapsamında, faricimabın kamu erişiminde %25 pazar payına ulaşması senaryosu simüle edilmiş; mevcut tedavi standartları ile 2025–2030 yılları arasındaki sağlık sistemi etkileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, faricimabın kamu erişimi kapsamında kullanımının artmasıyla birlikte şu olumlu etkilerin sağlanması öngörülmektedir:
- Klinik ziyaret ve enjeksiyon sayılarında belirgin azalma
- Sağlık sistemi üzerindeki mali yükün hafiflemesi
- Retina kliniklerinde yaşanan hasta yoğunluğunun düşmesi
- Hasta ve hasta yakınlarının yaşadığı iş gücü ile mali kayıpların en aza indirilmesi
3. Klinik Deneyimler Dual Etkinin Gücünü Doğruluyor mu?
Konuşmacı hekimlerimiz faricimabın farklılaşan klinik etkinliğini
- Yüksek PED’li zor YBMD vakalarında,
- Daha önce farklı anti-VEGF tedavileri almış dirençli YBMD vakalarında,
- Yoğun eksudaların olduğu DMÖ vakalarında
- Uzun dönem takip edilen naif YBMD vakalarında
- Vitrektomize vakalarında doğrulamıştır.
▼ Bu ilaç ek izlemeye tabidir. Bu üçgen yeni güvenlilik bilgisinin hızlı olarak belirlenmesini sağlayacaktır.
Sağlık mesleği mensuplarının şüpheli advers reaksiyonları TÜFAM’a bildirmeleri beklenmektedir. Bakınız Kısa Ürün Bilgisi “Bölüm 4.8. Advers reaksiyonlar nasıl raporlanır”.
Refereranslar:
1.Regula JT et al. Targeting key angiogenic pathways with a bispecific CrossMAb optimized for neovascular eye diseases. EMBO Mol Med. 2016;8(11):1265-1288
2.Nambu H, Nambu R, Oshima Y, et al. Angiopoietin 1 inhibits ocular neovascularization and breakdown of the blood-retinal barrier. Gene Ther. 2004;11(10):865-873. 3. Mueller SB, Kontos CD. Tie1: an orphan receptor provides context for angiopoietin-2/Tie2 signaling. J Clin Invest. 2016;126(9):3188-3191.
3.Sahni J, et al., Simultaneous inhibition of angiopoietin-2 and vascular endothelial growth factor A with faricimab in diabetic macular edema: BOULEVARD Phase 2 randomized trial, 1155–1170.
4.Saharinen P, Eklund L, Alitalo K. Therapeutic targeting of the angiopoietin-TIE pathway. Nat Rev Drug Discov. 2017;16(9):635-661.
5.Regula JT et al. Targeting key angiogenic pathways with a bispecific CrossMAb optimized for neovascular eye diseases. EMBO Mol Med. 2016;8(11):1265-1288, with erratum in Regula JT et al. Targeting key angiogenic pathways with a bispecific CrossMAb optimized for neovascular eye diseases. EMBO Mol Med. 2019;11(5):e10666
6. Fiedler U, Reiss Y, Scharpfenecker M, et al. Angiopoietin-2 sensitizes endothelial cells to TNF-α and has a crucial role in the induction of inflammation. Nat Med. 2006;12:235–9
7. Canonica et al. Delineating effects of angiopoietin-2 inhibition on vascular permeability and inflammation in models of retinal neovascularization and ischemia/reperfusion, Front Cell Neurosci. 2023;17:1192464
8.Kim J, Park JR, Choi J, Park I, Hwang Y, Bae H, et al. Tie2 activation promotes choriocapillary regeneration for alleviating neovas-cular age-related macular degeneration. Sci Adv. 2019;5:eaau6732.
9.Khanani ve ark. Four-Year Outcomes of Faricimab in DME: Safety and Efficacy Results From the RHONE-X Long-Term Extension Trial, Presented at the Macula Society 48th Annual Meeting | Charlotte Harbor, FL | 12–15 Şubat 2025
10.Sheth ve ark., Four-Year Outcomes of Faricimab in nAMD: Safety and Efficacy Results From the AVONELLE-X Long-Term Extension Trial, Presented at the 25th EURETINA Congress | Paris, France | 4–7 Eylül 2025
11.Chaudhary, Varun, et al. "Real-world evidence for faricimab in neovascular age-related macular degeneration and diabetic macular edema: a scoping review." Ophthalmology science 5.4 (2025): 100744.
12.Bhatia, Bhairavi, et al. "Impact of Disease Activity Criteria on Extending Injection Intervals in Real-World Patients with Neovascular Age-related Macular Degeneration: A Moorfields Analysis." Investigative Ophthalmology & Visual Science 65.7 (2024): 4902-4902.
13.ASRS 2024 Preferences and Trends Membership Survey. Chicago, IL. American Society of Retina Specialists; 2024.
14. ASRS 2025 Preferences and Trends Membership Survey, California, USA. American Society of Retina Specialists; 2025
15.Malhan S et al,Faricimab ile Klinik Kapasitenin İyileştirilmesi ve Tedavi Yükünün Azaltılması:Türkiye Sağlık Hizmetleri Etki Modeli Analizi,7.Tıbbi Retina Günleri 19-21 Aralık 2025-İstanbul